تقليل دهد . عبده : گاهى تعدّد زن براى مرد بواسطه مصالح ملَّى و عمومى است مثل اينكه در جائى زيادى زن بر مرد بيش از حد امكان زندگى باشد چنان كه در انگلستان و ديگر ممالكى كه جنگها مردمرا بيچاره و درمانده كرده است و هزاران مرد نابود شده است و زنهاى بيشمار و بىسرمايه پى كسب معاش ميروند و معلوم است ناچارى بكجا ميكشاند و اشتغال دخترها در كارخانه ها و بازارها و نتايج بدى كه از آن توليد شد به جائى رسيد كه خانمهاى نويسنده ى انگليسى مىگفتند تعدّد زن براى مرد لازم است و مردهاشان مىگفتند علاج منحصر بفرد براى جمعآورى عده ى بى - شمار دخترهاى متفرق در همه جا فقط تعدّد ازدواج است و بس . اينكه در تفسير عبده نوشته است مربوط به پيش از جنگ جهانى هزار و نه صد و سى و نه ميلادى است ، ولى اكنون كه تقريبا چهارده سال از اين جنگ دوّم ميگذرد مىشنويم دخترهاى بىسرمايه و سرپرست در مهمانخانه ها و اماكن عمومى غوغائى دارند و مخصوصا در آلمان زمزمه ى اجازه ى تعدّد ازدواج است . تا اينجا آنچه مقدور بود نوشتيم از عقايد مردم غير مسلمان نسبت بمفاد جمله « فَانْكِحُوا ما طابَ » تا * ( مَثْنى وَثُلاثَ وَرُباعَ « اينك گفتار خود ما : منتسكيو البتّه در تشخيص خود خطا نكرده است و اختلاف منطقه و محيط طبيعى آثار مختلف دارد و مقتضى مقررات و قوانين مختلف هم ممكن است بشود و مفاد آيه هم به خوبى مطابق مىشود با مصالح و مقتضيات مناطق مختلف و زمانهاى مختلف ، زيرا بسيار ساده و بطور طبيعى مجاز شده است تعدّد زنها كه با عدالت و رعايت حقوق باشد و گر نه ممنوع است و از همين جهت ميگوئيم : در اروپا ممنوع ، امروز تعدّد ازدواج مجاز است چون دخترهاى بيچاره ممكن است با كمال امتنان چند نفرشان با يك نفر همسر شوند و در نهايت خوشى و يگانگى زندگى كنند ، در اين صورت شرط عدالت موجود است و تعدّد زن جايز است ولى در آسيا و بخصوص مملكت خودمان كه در بعضى خانواده ها ازدواج دوم مرد موجب مرگ زن اوّل مىشود و بزرگترين آسيبها